Авторско право и сродни права во Македонија

Што е авторско дело

Авторско дело е оригинална индивидуална и интелектуална творба од областа на книжевноста, науката и уметноста (чл. 12 ст. 1). Примери (чл. 12 ст. 2):

• Пишано дело (книга, статија, прирачник, брошура).
• Компјутерска програма, како пишано дело.
• Говорно дело (предавање, говор).
• Музичко дело, со или без текст.
• Драмско, драмско-музичко, кореографско и пантомимичарско дело.
• Фотографско дело и дело создадено во постапка слична на фотографската.
• Аудиовизуелно дело (кинематографско и друго дело со подвижни слики).
• Дела на ликовната уметност (слика, цртеж, графика, скулптура).
• Дела од архитектурата.
• Дела од применетата уметност и дизајнот.
• Картографски дела, планови, скици, технички цртежи, проекти, табели, пластични дела.

Базите на податоци и преработките се исто така авторски дела ако исполнуваат услови на оригиналност (чл. 14, 15).

Кои права има авторот

• Морални права — право на признавање на авторство, право на интегритет на делото, право да го одлучи првото објавување.
• Материјални (имотни) права — право на репродукција, дистрибуција, преработка, јавно изведување, јавна комуникација и друго користење. Траат за животот на авторот + 70 години.

Колку трае авторското право

• Материјални права: животот на авторот + 70 години по смртта (чл. 55).
• Коавторство: 70 години од смртта на последниот соавтор кој починал (чл. 56).
• Анонимни и псевдонимни дела: 70 години по законско објавување (чл. 57).
• Аудиовизуелни дела: 70 години од смртта на последното живо лице меѓу — главниот режисер, авторот на сценариото, авторот на дијалозите, и композиторот на музиката (чл. 56 ст. 2).
• Роковите започнуваат на 1 јануари од годината по настанот основа (чл. 60).

Сродни права

• Уметници-изведувачи (актери, музичари, диригенти).
• Произведувачи на фонограми.
• Произведувачи на видеограми (филмски продуценти).
• Радио-телевизиски организации.
• Издавачи.
• Изготвувачи на бази на податоци.

Се штитат за пократки рокови — обично 50 години — и со различни права.

Компјутерски програми

Компјутерската програма се штити како пишано дело (чл. 12 ст. 2 т. 2). Авторот има исклучиви права на репродукција, дистрибуција, преработка и продажба. Постојат ограничувања за резервна копија и за интероперабилност.

Детална страница: Софтвер

Лиценци и пренос на правата

Материјалните права можат да се пренесуваат со договор. Постојат три типа договори: издавачки, лиценцен (исклучив или неисклучив), и за нарачано дело. Авторот секогаш ги задржува моралните права. Договорот мора да наведе точно: дела, права, територија, времетраење, надомест.

Детална страница: Сопственост и лиценци