Nexa

Поимник на интелектуалната сопственост

Кратки дефиниции на најчестите термини, со цитат на одредбата каде што се користат.

Преглед: 2026-05-16
МБ
Мартин Бошкоски · правен експерт
· Прегледано од: 2026-05-16
Авторско право
право на авторот над оригинално интелектуално дело (чл. 1 ЗАПСП).
Гласник
службено гласило на ДЗИС, во кое се објавуваат пријави и регистрации.
Дизајн
надворешен изглед на производот (чл. 3 ЗИС).
Дистинктивност
способност на знакот да разликува (чл. 176 ЗИС).
Државен завод за индустриска сопственост (ДЗИС)
државен орган за признавање и водење регистри на права од индустриска сопственост.
Експлоатациска лиценца
договор со кој носителот на правото го дозволува користењето на правото на трето лице.
Стекната дистинктивност
придобиена дистинктивност преку долгогодишна употреба (чл. 177 ст. 2 ЗИС).
Знак
графички приказ способен за регистрација како трговска марка (чл. 175 ЗИС).
Идентичност
потполно совпаѓање со порано пријавена или регистрирана марка.
Индустриска сопственост
патент, индустриски дизајн, трговска марка, географска ознака, ознака на потеклото (чл. 2 ЗИС).
Инвентивен чекор
критериум за патентибилност: пронајдокот не произлегува на очигледен начин за стручен.
Индустриска применливост
критериум за патентибилност: пронајдокот може да се произведе или употреби.
Мадридски систем
меѓународен систем за регистрација на трговски марки преку WIPO.
Морални права
лични права на авторот, неотуѓиви (чл. 17, 18, 19 ЗАПСП).
Ничанска класификација
меѓународна класификација на стоки и услуги за регистрација на трговски марки.
Новост
критериум за патентибилност: пронајдокот не е дел од состојбата на техниката.
Овластен застапник
лице запишано во регистарот на ДЗИС, овластено да поднесува пријави и да го застапува подносителот.
Опозиција (приговор)
постапка по која трето лице ѝ се противи на објавена пријава за трговска марка (рок од 3 месеци).
Ознака на потеклото
географски назив за производ чии својства зависат од подрачјето (чл. 2 ст. 5 ЗИС).
Патент
право од индустриска сопственост со кое се штити пронајдок (чл. 2 ст. 2 ЗИС).
Парискa конвенција
Парискa конвенција за заштита на индустриската сопственост (1883, со измени).
PCT
Договор за соработка во областа на патентите.
Принцип на првенство
кој прв поднесе пријава, прв стекнува право (Парискa конвенција, чл. 4).
Пронајдок
техничко решение на технички проблем (чл. 3 ЗИС).
Сертификат за дополнителна заштита (СДЗ)
продолжување на патентот за медицински производи и производи за заштита на растенија.
Сродни права
права на изведувачи, продуценти, RTV-организации, издавачи (чл. 1 ЗАПСП).
Состојба на техниката
сите достапни информации до денот на пријавата (чл. 26 ЗИС).
Трговска марка
знак за разликување на стоки или услуги (чл. 175 ЗИС).
TRIPS
Спогодба за трговските аспекти на правата од интелектуална сопственост на СТО.